Fa En دوشنبه 20 مرداد 1399 ساعت 15 و 39 دقیقه

هفت نکته درباره فرهنگ ارتباطی امام موسی صدر

هفت نکته درباره فرهنگ ارتباطی امام موسی صدر

امام موسی صدر از شهروندان ایرانی و اندیشمندان شیعه است که نوع سلوک و بینش او نسبت به مسائل فرهنگی و اجتماعیِ انسان‌ها همواره مورد تحقیق و پژوهش اساتید و دانشجویان حوزه علوم انسانی قرار گرفته است.

شنبه 9 شهریور 1398 ساعت 14:45

، ‌ نهم شهریورماه، مقارن با چهل و یکمین سالروز ناپدید سازی امام موسی صدر پس از دعوت رسمی مقامات لیبی در این کشور است. امام موسی صدر از شهروندان ایرانی و اندیشمندان شیعه است که نوع سلوک و بینش او نسبت به مسائل فرهنگی و اجتماعیِ انسان‌ها همواره مورد تحقیق و پژوهش استادان و دانشجویان حوزه علوم انسانی قرار گرفته است.

در بخشی از پژوهشی که محمدرضا بختیاری، دانش‌آموخته رشته علوم ارتباطات اجتماعی با عنوان «تحلیل بیانات امام موسی صدر از منظر تکنیک‌های ارتباطی» درباره فرهنگ ارتباطی این اندیشمند انجام داده است، می‌خوانیم:

 «لبنان کشوری متکثر از فرهنگ و فرقه‌های دینی متعدد است. از این رو همواره  همگرایی و ایجاد انسجام میان آحاد مختلف این جامعه برای رهبران و اندیشمندان آن یک دغدغه مهم ذهنی و رفتاری بوده است. ۱۹ سال تلاش بی‌وقفه امام موسی صدر از سال ۱۳۳۸ تا ۱۳۵۷ در کشور لبنان نشان داد که آگاهی داشتن به چگونگی برقراری ارتباط مؤثر و فرهنگ گفت‌وگو به چه شکل می‌تواند به ارتقاع سطح زندگی محرومان، شیعیان و انسان‌های این کشور کمک کند.

گفت‌وگو و ارتباطات برای امام موسی صدر به ‌منزلۀ استراتژی نبود، بلکه هدف او بود. این اندیشمند با تکیه بر این که چگونه می‌توان با افراد و شخصیت‌های گونان ارتباط موثر و دوسویه برقرار کرد، با همه گفت‌وگو می‌کرد. اینکه امام موسی صدر بر مبنای فرهنگ گفت‌وگو در پی احقاق و زمینه‌سازی چه موردهایی بوده است، باید به چند نکته اشاره کرد:

نخست: ارتقای وضعیت مادی، سیاسی و فرهنگی

ارتقاء وضعیت مادی و سیاسی و فرهنگی از طریق تشکیل مؤسسات خیریه و آموزشی و فرهنگی، تشکیل مجلس اعلای شیعیان، تلاش برای کسب کرسی‌های قدرت از جمله تلاش‌های او برای بخشیدن قدرت به شیعیان به حاشیه رانده‌شده بود.

با توجه به نظریه برجسته‌سازی، اندیشمندان پر نفوذ اگر چه نمی‌توانند «چگونه» فکرکردن را به مخاطبان خود تحمیل کنند اما با برجسته سازی مفاهیم و پدیده‌ها می‌توانند (و توانسته‌اند) تعیین کنند که من و شما «درباره ی چه موضوعی» فکرمان مشغول باشد و چه چیز مسئله ما بشود و به آن دلخوش هم باشیم!

بدیهی است که انسان سرکوب شده‌، خود می‌تواند بدل به قدرتی خطرناک برای نظم اجتماعی شود و پیداکردن جایگاه اجتماعی تنها پادزهر این خطر است. برای پیشبرد این هدف، گفت‌وگوی انتقادی با نیروهای اجتماعی رقیب، کسب ابزارهای قانونی، نهادسازی، شکل‌ دادن به افکار عمومی، اعتصاب غذا و در صورت لزوم توسل به قوای نظامی از جمله تاکتیک‌های اتخاد شدۀ امام موسی صدر برای دستیابی به حیثیت اجتماعی محرومان بود.

دوم: تکیه بر وظایف به قصد بالا بردن فرهنگ مشارکت

امام موسی صدر معتقد بود و به‌کرات تذکر می‌داد که شیعیان با بایکوت اکثریت و بی‌توجه به نظم و نظام عمومی موجود نمی‌توانند رستگاری و موفقیت خود را محقق کنند و احساس تعلق به یک کل، ضرورتی است اجتناب‌ناپذیر. دعوت به مشارکت در انتخابات، دفاع از لبنان در برابر تهاجم بیگانه، احترام به قانون، ایجاد همبستگی میان قبایل، ترک سنت انتقام‌جویی، خدمت سربازی از